کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در سفر به جیبوتی برای تقویت حضور دریایی اروپا توافق امنیتی امضا کرد؛ گزارشها میگویند تهران از حوثیها خواسته اگر آمریکا به زیرساختهای ایران حمله کند بابالمندب را ببندند و دومین گلوگاه کشتیرانی را تهدید کنند.
اتحادیه اروپا در حال تقویت ماموریتهای امنیتی خود در دریای سرخ است؛ در حالی که گزارشها حاکی است حوثیهای مورد حمایت ایران به دستور تهران خود را برای بستن تنگه بابالمندب، دروازه اصلی مسیر جهانی کشتیرانی و مسیر انتقال نفت در دریای سرخ و شاخ آفریقا، آماده میکنند.
آگهی
آگهی
بابالمندب که به عربی به معنای «دروازه اشکها» است، تنگهای باریک با پهنایی حدود ۳۰ کیلومتر در باریکترین نقطه خود به شمار میرود و یمن در شبهجزیره عربستان را از جیبوتی و اریتره در شاخ آفریقا جدا میکند.
حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد تجارت دریایی جهان از این تنگه عبور میکند که بخش قابلتوجهی از واردات نفت و گاز اروپا را نیز شامل میشود.
بسته شدن این مسیر کشتیها را ناگزیر میکند مسیر بسیار طولانیتری را از دماغه امید نیک دور آفریقا طی کنند؛ مسیری که دو تا سه هفته به زمان سفر میان آسیا و اروپا میافزاید و هزینههای کشتیرانی را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا، روز پنجشنبه سفر خود به جیبوتی را به پایان رساند؛ جایی که از دو ماموریت دریایی اتحادیه اروپا موسوم به «آسپیدس» و «آتالانتا» بازدید کرد؛ ماموریتهایی که وظیفه تامین امنیت دریای سرخ در برابر حوثیها را بر عهده دارند.
کالاس به خبرنگاران حاضر در جیبوتی گفت: «امنیت دریایی زیر فشار فزایندهای قرار دارد.»
کالاس افزود: «حملات مکرر ایران به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز، توافق موقت با ایالات متحده را از هم میگسلد و در عین حال وضعیت در دریای سرخ یک بار دیگر رو به وخامت گذاشته است.»
رئیس دستگاه دیپلماسی اتحادیه اروپا با دولت جیبوتی توافقنامه جدید وضعیت نیروها برای عملیات آسپیدس را امضا کرد؛ توافقی امنیتی مشترک برای تقویت حضور امنیتی اروپا که به گفته او در شرایطی انجام میشود که حملات موشکی اخیر حوثیها علیه عربستان سعودی نشان میدهد بیثباتی در خشکی چگونه به ناامنی در دریا تبدیل میشود.
کالاس خطاب به مقامهای دولت جیبوتی گفت: «دیدن کار دریانوردان ما به من و به همه ما یادآوری میکند که آزادی دریانوردی امری بدیهی و تضمینشده نیست؛ این آزادی باید هر روز محافظت شود.»
کالاس گفت جیبوتی از نزدیکترین شرکای اتحادیه اروپا در حوزه امنیت دریایی در این منطقه بوده است.
او افزود: «ما در کنار هم بهطور چشمگیری تهدید دزدی دریایی را کاهش میدهیم و به ارتقای ایمنی و امنیت در دریا کمک میکنیم؛ کاری که بدون جیبوتی امکانپذیر نبود.»
کالاس درباره این توافق گفت: «این سند تضمین میکند که تا هر زمان که لازم باشد، دسترسی و پشتیبانی لازم برای کشتیها و توانمندیهای هوایی ما برقرار بماند.»
کالاس اضافه کرد: «اتحادیه اروپا همچنان نقشی مهم در کمک به تامین امنیت مسیرهای کلیدی دریایی در دریای سرخ ایفا میکند و این نقش اکنون بیش از هر زمان دیگری در سراسر منطقه مورد نیاز است.»
شریان حیاتی اقتصاد جهان در معرض تهدید
سفر کالاس همزمان شده است با گزارشهایی مبنی بر اینکه تهران از نیروهای نیابتی یمنی خود، یعنی انصارالله که بیشتر با نام حوثیها شناخته میشوند، خواسته است در صورتی که ایالات متحده به زیرساختهای ایران حمله کند، برای بستن تنگه بابالمندب آماده شوند.
حوثیها کارزار خود در دریای سرخ را در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز کردند؛ آنها با اعلام همبستگی با حماس در جریان جنگ غزه، کشتیهایی را هدف گرفتند که مدعی بودند ارتباطی با اسرائیل دارند.
این کارزار باعث کاهش حدود ۵۰ درصدی ترافیک تجاری در دریای سرخ بین اواخر ۲۰۲۳ و اوایل ۲۰۲۴ شد و دهها شرکت بزرگ کشتیرانی را وادار کرد مسیرهای خود را به دور آفریقا تغییر دهند.
حوثیها پس از آتشبس اسرائیل و حماس که با میانجیگری آمریکا در اکتبر ۲۰۲۵ حاصل شد، بخش عمده حملات خود را متوقف کردند اما از آن زمان اعلام کردهاند اگر شرایط تغییر کند، آمادهاند این حملات را از سر بگیرند.
در حالی که تنگه هرمز همچنان بسته است، ایران در اقدامی که میتواند شوکهای بیشتری به اقتصادهای جهان وارد کند، تصمیم گرفته است از شبکه موسوم به «محور مقاومت» برای تهدید این مسیر کلیدی دریایی استفاده کند.
این شبکه در طول جنگ کنونی برای ایران نقش یک ضریبقدرت را ایفا کرده و به تهران اجازه داده است بدون اعزام مستقیم نیروهای خود، همزمان جبهههای متعددی را باز کند.
هرگونه محاصره بابالمندب، در کنار هرمز، جبههای اضافی میگشاید تا بر ایالات متحده و متحدانش فشار وارد کند و آنها را از اقدام نظامی بیشتر علیه ایران باز دارد.
ماموریت دریایی اتحادیه اروپا «یونافور آسپیدس» که در فوریه ۲۰۲۴ در پاسخ به کارزار حوثیها علیه کشتیرانی تجاری آغاز شد، ماموریتی صرفا دفاعی برای تامین امنیت دریایی در محدوده دریای سرخ، خلیج عدن، دریای عرب و خلیج عمان است و هیچگونه حملهای به اهداف زمینی انجام نمیدهد.
کالاس گفت این ماموریت در دو سال گذشته از بیش از ۶۷۰ کشتی تجاری حفاظت کرده و جان ۱۲۸ دریانورد را نجات داده است.
عملیات آتالانتا، ماموریت قدیمیتر دریایی اتحادیه اروپا که در دسامبر ۲۰۰۸ آغاز شد، در ابتدا برای مقابله با دزدی دریایی سومالی راهاندازی شد اما بعدها دامنه آن گسترش یافت و اکنون امنیت گستردهتری را در بخش غربی اقیانوس هند پوشش میدهد.
هر دو ماموریت از جیبوتی هماهنگ میشوند؛ کشوری که به دلیل قرار گرفتن در دهانه جنوبی ورودی دریای سرخ، میزبان پایگاههای نظامی بیش از شش کشور از جمله ایالات متحده، فرانسه، چین، ژاپن، ایتالیا و آلمان است.
اگر بابالمندب نیز بسته شود، هزینه آن بر دوش خانوادهها و بنگاههای اروپایی خواهد بود. اروپا فعلا در تلاش است این مسیر را باز نگه دارد.
کالاس گفت: «وقتی کشتیرانی تهدید شود، زنجیرههای تامین مختل میشوند، قیمتها بالا میرود و خانوادهها و کسبوکارها بسیار فراتر از این منطقه آثار آن را احساس میکنند. به همین دلیل است که توافق امروز اهمیت دارد.»
او در پایان تاکید کرد: «موضوع فقط حمایت از عملیات اروپایی نیست؛ مسئله این است که با هم یکی از شریانهای حیاتی اقتصاد جهان را باز نگه داریم.»
توبی گرگوری، خبرنگار یورونیوز، از ناوهای نظامی اتحادیه اروپا که در دریای سرخ گشتزنی میکنند گزارش داده است.