ترامپ اعلام کرد آمریکا به عنوان «نگهبان تنگه» ۲۰ درصد عوارض از همه محمولههای هرمز میگیرد، همزمان نیروهای آمریکا دهها هدف در ایران و سپاه بحرین، اردن، کویت و عمان را در بزرگترین درگیری پس از آتشبس آوریل زدند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه از بازگشت محاصره دریایی بنادر ایران خبر داد و اعلام کرد واشنگتن قصد دارد در بحبوحه از سرگیری دوباره درگیریها بر سر این آبراه حیاتی، هزینههای سنگینی بر کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند وضع کند.
آگهی
آگهی
در واکنش به این موضع، فرماندهی نظامی ایران تاکید کرد اجازه نخواهد داد آمریکا در این گذرگاه اصلی انتقال نفت و گاز «دخالت» کند و همزمان به همسایگان عرب خود در خلیج فارس که تاوان اصلی حملات تهران را پرداختهاند هشدار داد با واشنگتن همکاری نکنند.
این مواضع متضاد در حالی مطرح شد که دو طرف در حملات متقابل، سطحی از درگیری را رقم زدهاند که از زمان آتشبس ماه آوریل بیسابقه بوده است. ارتش آمریکا اعلام کرد روز دوشنبه دهها هدف را مورد حمله قرار داده و در مقابل، سپاه پاسداران ایران از حملات تازه به بحرین، اردن، کویت و عمان خبر داد.
تنگه هرمز تا پیش از آغاز جنگ ایران در ماه فوریه به موضوعی مناقشهبرانگیز تبدیل نشده بود و عبور از آن آزاد بود.
با این حال، تهران پس از آن این آبراه را مسدود کرد و اکنون آن را ابزاری حیاتی برای اعمال فشار بر واشنگتن میبیند.
آمریکا به شدت با تلاش تهران برای دریافت عوارض عبور از این تنگه، اقدامی که به طور کلی در حقوق بینالملل ممنوع است، مخالفت کرده بود، اما ترامپ روز دوشنبه جهت ماجرا را تغییر داد و اعلام کرد خود واشنگتن عوارض را دریافت خواهد کرد.
ترامپ در پیامی در سایت تروث سوشال خود اعلام کرد آمریکا «به عنوان نگهبان تنگه هرمز شناخته خواهد شد» و «به میزان ۲۰ درصد از همه محمولههای حملشده، برای هر هزینهای که برای انجام وظیفه تامین ایمنی و امنیت این بخش بسیار پرتنش جهان لازم است، جبران خواهد شد».
او گفت در حالی که بنادر ایران بار دیگر محاصره خواهند شد، «همه کشورهای دیگر امکان استفاده عادلانه و آزاد از این تنگه را خواهند داشت».
سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیروهای مسلح ایران اما تاکید کرد تهران «به هیچ وجه اجازه نخواهد داد... ایالات متحده در مدیریت» این آبراه راهبردی دخالت کند.
توافق چارچوبی «در بحران»
ترامپ با وجود آنکه هفته گذشته اعلام کرد آتشبس با ایران «پایان یافته»، گفته است مذاکرات برای دستیابی به یک توافق دائمی ادامه خواهد داشت.
او به شبکه فاکسنیوز گفت روز یکشنبه ساعتها گفتوگو انجام شده، اما مذاکرهکنندگان ایرانی را متهم کرد از توافق خود عقبنشینی کردهاند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، صبح دوشنبه گفت توافق چارچوبی ماه ژوئن که مبنای این مذاکرات بود و به رفع محاصره آمریکا انجامید، «در بحران» است.
محاصره قبلی که از آوریل تا ژوئن برقرار بود صادرات نفت ایران را متوقف کرد و صنعت نفت کشور را در آستانه تعطیلی پرهزینهای قرار داد.
بقایی گفت ایران اگر آمریکا به تعهدات خود در چارچوب این توافق عمل نکند، تعهداتش را نادیده خواهد گرفت، اما افزود تهران برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنشها همچنان به گفتوگو با میانجیهایی از قطر، پاکستان و عمان ادامه میدهد.
درگیریهای هفته گذشته عمدتا بر مسیر حیاتی تجارت انرژی متمرکز بوده است؛ مسیری که سپاه پاسداران ایران اعلام کرده «بسته» است.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، روز دوشنبه واشنگتن را متهم کرد با دخالت در تنگه هرمز عرضه جهانی نفت و گاز را به خطر میاندازد و گفت آمریکا «باید پاسخگو باشد» و بر حاکمیت تهران بر هرمز تاکید کرد.
همزمان با ادامه درگیریها، میانجیها تلاش کردهاند راهحلی دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ به دست آورند.
وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد این کشور که همراه با قطر یکی از دو میانجی اصلی مذاکرات است، نسبت به «افزایش تنشهای منطقهای» ابراز «نگرانی عمیق» کرده است.
بادر السیف، عضو پژوهشی در اندیشکده Chatham House، گفت تشدید حملات فقط دستیابی به یک توافق دائمی را به تعویق میاندازد.
السیف گفت «هر دو طرف میخواهند بنبست را مطابق شرایط خود پایان دهند و هرچه بیشتر انجام این کار را دشوار مییابند؛ از همین رو به حملات بازمیگردند و دامنه آن را افزایش میدهند».
او افزود «این وضعیت فقط وقوع آنچه سرانجام اتفاق خواهد افتاد، یعنی دستیابی به یک توافق حاصل از مذاکره را به تعویق میاندازد».
بحرین به «حملات شنیع» تهران میتازد
رسانههای دولتی ایران از کشته شدن شماری از افراد در آخرین حملات آمریکا خبر دادند؛ حملاتی که به گفته آنها مناطق وسیعی در جنوب و غرب کشور را هدف قرار داده است.
بر اساس جمعبندی اعلامهای رسمی تهران، از زمان از سرگیری درگیریها در روز چهارشنبه دستکم ۲۵ نفر در ایران کشته شدهاند.
رسانههای دولتی ایران روز دوشنبه گزارش دادند سپاه پاسداران اهداف و پایگاههای نظامی آمریکا در اردن، بحرین و کویت را هدف قرار داده است.
در بحرین آژیرهای حمله هوایی به صدا درآمد و ارتش کویت گفت نیروهای این کشور روز دوشنبه «اهداف هوایی دشمن» را رهگیری کردهاند.
ارتش اردن گفت چهار موشک ایرانی را رهگیری کرده است.
ارتش بحرین ایران را متهم کرد «حملات شنیعی با موشکها و پهپادهایی که غیرنظامیان را هدف میگیرند» انجام میدهد و افزود صبح دوشنبه تعدادی از پرتابههای ایرانی را سرنگون کرده است.
تهران تاکید دارد تنها منافع آمریکا در خلیج فارس را هدف میگیرد، اما سخنگوی فرماندهی نظامی کشور بعدازظهر دوشنبه گفت هرگونه همکاری کشورهای خلیج فارس با آمریکا «اقدام جنگی» تلقی خواهد شد.