مطالعه: قوانین حفاظت از داده انتشار مدل‌های زبانی بزرگ را در اروپا کند می‌کند

شرکتهای بزرگ فناوری در جهان روزبه‌روز بیشتر، چارچوب مقرراتی اتحادیه اروپا را دلیل اصلی تاخیر یا عدم عرضه خدمات و ابزارهای جدید خود در این بلوک عنوان می‌کنند.

آگهی

آگهی

بسته به نوع ابزار، قانون بازارهای دیجیتال (DMA)، قانون هوش مصنوعی (AI Act) و مقررات حفاظت از داده اتحادیه اروپا مهم‌ترین دلایلی هستند که توضیح می‌دهند چرا مصرف‌کنندگان اروپایی دیرتر از همتایان خود در آمریکا می‌توانند این خدمات را آزمایش و استفاده کنند.

مرکز حکمرانی هوش مصنوعی گزارشی درباره ۳۷۵ مدل زبانی بزرگ (LLM) منتشر کرده که طی هشت سال گذشته، از ژوئن ۲۰۱۸ تا مه ۲۰۲۶، عرضه شده‌اند و تاخیرهای عرضه آنها در ایالات متحده، اتحادیه اروپا و بریتانیا را مقایسه می‌کند.

این گزارش نشان می‌دهد در مقایسه با آمریکا، دست‌کم ۱۱ درصد از عرضه مدلها توسط شرکتهایی مانند متا، گوگل، اوپن‌اِی‌آی و آنتروپیک در اتحادیه اروپا با تاخیر مواجه شده یا اصلا عرضه نشده است، در حالی که این نسبت در بریتانیا ۷ درصد بوده است.

در میان ۶۸ نمونه تاخیر یا عدم عرضه در این مجموعه داده، در ۵۶ مورد عوامل مقرراتی علت اصلی بوده‌اند.

برای نمونه، اتحادیه اروپا در عرضه نسخه وب اپلیکیشن مدل Claude 3 Opus با تاخیری ۷۱ روزه روبه‌رو شد و متا نیز بالاترین نرخ کلی تاخیر و عدم عرضه را داشته است؛ بیش از یک‌چهارم، یعنی ۲۶ درصد، از عرضه‌های این شرکت در اتحادیه اروپا به تاخیر افتاده یا متوقف شده و این رقم در بریتانیا ۱۵ درصد بوده است.

محدودیتهای حفاظت از داده؛ چارچوب سختگیرانه و نبود شفافیت

این گزارش مقررات حفاظت از داده را مهم‌ترین مانع مقرراتی شناسایی می‌کند و نشان می‌دهد قالبهای غیرمتنی مانند تصویر، صوت و ویدئوی زنده با موانع بیشتری نسبت به متن مواجه هستند.

با توجه به این که قانون بازارهای دیجیتال (DMA) تنها از سال ۲۰۲۳ اجرایی شده و قانون هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۴ به تصویب رسیده است، اثرات منفی احتمالی این دو قانون در سالهای پیش رو روشن‌تر خواهد شد.

با آن که بریتانیا و اتحادیه اروپا قوانین مشابهی در زمینه حفاظت از داده دارند، از جمله مقررات عمومی حفاظت از داده‌ها (GDPR) که پیش از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا تصویب شد، به نظر می‌رسد موانع در اتحادیه اروپا بزرگ‌تر از بریتانیا است.

به گفته نویسندگان گزارش، دلیل این وضعیت «اجرای تهاجمی‌تر» مقررات در اتحادیه اروپا و روند کند روشن‌سازی این که قوانین حفاظت از داده چگونه بر آموزش و استقرار مدلهای زبانی بزرگ اعمال می‌شوند، است.

اتحادیه اروپا ظاهرا می‌داند که قواعد سختگیرانه حفاظت از داده، توسعه هوش مصنوعی در اروپا را محدود کرده است؛ چرا که بسته قانونی «دیجیتال اومنیبوس» که هدف آن قابل استفاده‌تر کردن قواعد داده برای توسعه هوش مصنوعی است اکنون در پارلمان اروپا در دست بررسی است.

با این حال، اتحادیه اروپا همزمان در حال بازنگری دستورالعمل حق نشر اتحادیه و مفاد مرتبط با حق نشر در قانون هوش مصنوعی برای حفاظت از حقوق پدیدآورندگان نیز هست.

اگر این قواعد بیش از حد سختگیرانه اعمال شوند، در آینده می‌تواند دسترسی به پیشرفته‌ترین مدلهای هوش مصنوعی را حتی دشوارتر کند.

جان لیدیار، پژوهشگر سیاستگذاری هوش مصنوعی در بریتانیا و از نویسندگان این گزارش در مؤسسه GovAI، گفت: «برای سیاستگذاران در اتحادیه اروپا و بریتانیا مهم است که نسبت به خطر موانع مقرراتی که باعث تاخیر در دسترسی شهروندان و کسب‌وکارهای آنها به تازه‌ترین مدلهای هوش مصنوعی می‌شود، حساس باشند.»

او افزود: «گزارش ما نشان می‌دهد مقررات اروپایی، به‌ویژه GDPR، باعث شده شرکتهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی گاهی عرضه مدلها را به تاخیر بیندازند یا در برخی موارد اصلا مدلها را در اتحادیه اروپا و بریتانیا عرضه نکنند. سیاستگذاران باید هنگام طراحی و اجرای مقررات مرتبط با هوش مصنوعی، تاخیر در دسترسی به مدلها را نیز به عنوان یک عامل در نظر بگیرند.»

این گزارش نخستین بار در EU Tech Loop (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده و در چارچوب توافق هم‌رسانی با یورونیوز بازنشر شده است.