وزرای امور خارجه کشورهای حوزه خلیج فارس روز پنجشنبه با انتشار بیانیه ای از آمریکا خواستند تا برنامه موشکی و پهپادی ایران و همچنین گروههای تحت حمایت تهران را در گفتگوهای پایان دادن قطعی به جنگ در خاورمیانه بگنجاند.
وزرای شورای همکاری خلیج فارس در بیانیه مشترک خود پس از نشست با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اعلام کردند: «صلح و امنیت پایدار منطقهای نیازمند پاسخگویی به تمامی تهدیدهای ایران، از جمله موشکهای بالستیک، پهپادها و حمایت این کشور از گروههای مسلح در منطقه است.» این در حالی است که این موضوعات در پیشنویس توافقنامه میان ایران و آمریکا قرار ندارد.
آگهی
آگهی
وزرای خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در بخش اقتصادی بیانیه خود افزودند: «هرگونه مبادله تجاری و سرمایهگذاری با ایران باید مشروط و برگشتپذیر باشد.» آنها همچنین از تهران خواستند تا به مفاد توافق پایبند باشد و «رفتار بیثباتکننده خود» را متوقف کند.
این مواضع در حالی مطرح میشود که مارکو روبیو در سفر دورهای خود به خلیج فارس به متحدان منطقهای واشنگتن نسبت به تضمین حفظ منافع آنها در هرگونه توافق با ایران اطمینان داده است.
آقای روبیو در جریان این سفر که با محوریت تفاهمنامه تهران–واشنگتن و پیامدهای آن بر امنیت منطقه صورت گرفته، تأکید کرده است که ایالات متحده «هیچ اقدامی» در جهت تضعیف متحدانش در منطقه انجام نخواهد داد.»
آمریکا خواهان تواقف با ایران به هر قیمتی نیست
وزیر امور خارجه آمریکا روز پنجشنبه در سخنانی که در حاشیه این سفر ایراد شد، تأکید کرد که توافق با ایران نباید به «هر قیمتی» به دست آید.
وی بهویژه ابراز نگرانی کرد که اگر تهران برای عبور از تنگه هرمز عوارض وضع کند، «هرجومرجی تمامعیار» به وجود خواهد آمد.
مارکو روبیو در تلاش است تا به متحدان واشنگتن در خلیج فارس در این خصوص اطمینان خاطر دهد؛ این در حالی است که هیئتهای ایرانی و آمریکایی، در پی امضای یک یادداشت تفاهم در ۱۷ ژوئن، از هفته گذشته مذاکراتی را در سوئیس با هدف دستیابی به یک راهحل پایدار برای مناقشات خود آغاز کردهاند.
وزیر امور خارجه آمریکا در بحرین و در جمع همتایان خود در شورای همکاری خلیج فارس تصریح کرد: «حتی اگر ما خواهان توافق هستیم، توافقی به هر قیمت را نمیخواهیم.»
اشاره او مشخصاً به وضعیت تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین نقاط اختلاف بود: ایران در حال بررسیِ وضع «عوارض عبور (حق ترانزیت)» است؛ موضوعی که پیش از جنگ سابقه نداشته و واشنگتن بهشدت با آن مخالف است.
این آبراهِ تقریباً سی کیلومتری میان ایران و عمان از اهمیتی فوقالعاده استراتژیک برخوردار است؛ بهطوری که پیش از آغاز جنگ، ۲۰ درصد از تجارت جهانیِ هیدروکربنها (نفت و گاز) از این مسیر ترانزیت میشد.
آقای روبیو هشدار داد: «اگر بپذیریم که کشوری بتواند صرفاً بهدلیل مجاورت با یک آبراه بینالمللی برای استفاده از آن عوارض دریافت کند، این رویه مانند یک بیماریِ همهگیر در سراسر جهان تکثیر خواهد شد.»
سایه تنش با عمان
به نظر میرسد تنشها میان ایران و همسایهاش عمان، در آنسوی تنگه نیز در حال افزایش است.
عمان اعلام کرده است که در توافقات آینده مربوط به تنگه هرمز، هیچگونه «حق عبوری» پیشبینی نشده است. مسقط همچنین از ایجاد یک «کریدور دریایی موقت» خبر داده و آن را ابتکاری هماهنگشده با سازمان ملل متحد توصیف است.
اما سپاه پاسداران، بازوی نظامی عقیدتی جمهوری اسلامی تهدید کرده است که به هرگونه تلاش برای عبور و مرور بدون کسب مجوزِ قبلی از آنها، با «اقدامات مقتضی» پاسخ خواهد داد.
نگرانی از برنامه موشکی ایران
کشورهای حاشیه خلیج فارس که در طول جنگ بهطور گسترده هدف حملات قرار گرفتهاند، علاوه بر مسئله تنگه هرمز از برنامه موشکی ایران و حمایت تهران از گروههای مسلح منطقهای نیز بهشدت ابراز نگرانی میکنند و خواستار آن هستند که این موضوعات در مذاکرات ایران و آمریکا مورد بررسی قرار گیرد.
مارکو روبیو در واکنش به این نگرانیها زمینه تأکید کرد: «ما میخواهیم اطمینان حاصل کنیم که هیچیک از بخشهای توافق، به هیچ شکلی، امنیت، ثبات یا رفاه شرکای ما در منطقه خلیج فارس را به خطر نیندازد.»
با این حال، توقف درگیریها موجب ازسرگیریِ گسترده تردد کشتیها در تنگه هرمز شده است؛ بهطوریکه بر اساس دادههای پلتفرم ردیابیِ دریایی «کپلر» (Kpler)، تنها در روز چهارشنبه ۷۰ مورد عبور از این تنگه ثبت شده است.
مهمترین پیامد این تحول کاهش قیمت نفت است که پیشتر بهدلیل بسته شدن تنگه بهشدت افزایش یافته بود.