به گزارش رویترز به نقل از یک منبع آگاه، در چارچوب توافق ایران و آمریکا یک صندوق خصوصی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای جذب سرمایهگذاری در ایران پیشبینی شده که بیش از نیمی از این مبلغ تاکنون با تعهد سرمایهگذاری شرکتهایی در آمریکا، کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا تامین شده است.
به گفته این منبع، این صندوق بهگونهای طراحی شده است که برای هر دو طرف انگیزهای اقتصادی برای نهایی کردن توافق ایجاد کند.
مقامات ایران و آمریکا روز یکشنبه از توافق بر سر چارچوبی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند که شامل توقف محاصره آمریکا علیه ایران و بازگشایی تنگه هرمز است.
به گفته این منبع، این صندوق یک ابزار سرمایهگذاری خصوصی است، نه برنامهای برای بازسازی یا پرداخت غرامت و هیچ پول دولتی یا کمک بلاعوضی در آن گنجانده نخواهد شد.
او افزود که شرکتهایی مستقر در آمریکا، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا با تعهد تامین مالی آن موافقت کردهاند.
به گفته این منبع، این شرکتها به سرمایهگذاری در حوزههای انرژی، لجستیک، تولید و حملونقل متعهد شدهاند.
به گزارش رویترز به نقل از یک منبع ارشد ایرانی، تهران در ابتدا خواستار دریافت ۴۰۰ میلیارد دلار غرامت از آمریکا بابت خسارتهای جنگ شده بود، اما واشنگتن اعلام کرده بود که چنین مبلغی را پرداخت نخواهد کرد. پس از آن ایده ایجاد این صندوق سرمایهگذاری که قرار است «صندوق بازسازی و توسعه» نام بگیرد، مطرح شد.
به گفته این منبع ایرانی، این سازوکار پیشنهادی مشارکت کشورهای منطقه را به شیوههای مختلف از جمله تضمین وامها، ایجاد خطوط اعتباری یا تامین مالی مستقیم بازسازی مکانهای آسیبدیده در جنگ پیشبینی کرده است. این مکانها شامل تاسیساتی مانند مجتمع فولاد مبارکه، پالایشگاهها، فرودگاهها است.
ایران یکی از بزرگترین اقتصادهای خاورمیانه است و طی چهار دهه گذشته تقریبا هیچ سرمایهگذاری مستقیم خارجی قابلتوجهی جذب نکرده است. ایران همچنین در پی موجهای پیاپی تحریمهای آمریکا و تحریمهای بینالمللی، از بازارهای جهانی سرمایه کنار گذاشته شده است.
ایران دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی و چهارمین ذخایر بزرگ نفت جهان را در اختیار دارد. ایران همچنین جمعیتی جوان و تحصیلکرده، پایه صنعتی متنوع و ظرفیتهای گسترده دستنخورده در بخشهایی از پتروشیمی و معدن گرفته تا گردشگری و کشاورزی دارد.
به گفته این منبع، این صندوق سرمایهگذاری، از مسیر موازی مذاکرات برای لغو تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران کاملا جداست. او این دو را سازوکارهای مالی متمایزی با اهداف و جدولهای زمانی متفاوت توصیف کرد.
به گزارش رویترز، این صندوق تا حصول توافق نهایی ایران و آمریکا، ایجاد و عملیاتی نخواهد شد. در حال حاضر قرار است مذاکرات ۶۰ روزه مربوط به این توافق، پس از امضای رسمی تفاهمنامه در روز جمعه آغاز شود.
این منبع گفت: «این صندوق فقط زمانی ایجاد میشود که توافق نهایی امضا شود. در طول این ۶۰ روز، مدیران صندوق با ایرانیها و سرمایهگذاران همکاری خواهند کرد تا پروژهها را برنامهریزی و دامنه آنها را مشخص کنند.»
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا روز دوشنبه در گفتگو با سیبیاس گفت که ایران در صورت پایبندی به توافق با واشنگتن، میتواند به یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری با حمایت کشورهای حوزه خلیج فارس دسترسی پیدا کند. این پایبندی شامل برچیدن برنامه هستهای، از بین بردن ذخایر مواد غنیشده و پذیرش رژیم سختگیرانه بازرسی و اجرای تعهدات است.
این منبع اگرچه درباره چگونگی اداره این صندوق اظهارنظر نکرد، با این حال گفت که شرکتهایی از کره جنوبی، سنگاپور، ژاپن، مالزی و ایالات متحده به سرمایهگذاری در آن متعهد شدهاند.