پس از بمباران یک مدرسه در ایران در جریان حملات آمریکا و اسرائیل به این کشور، روایتهای متناقضی درباره این حادثه مطرح شده است. تیم راستیآزمایی یورونیوز با بررسی تصاویر ماهوارهای و گزارشهای خبری تلاش کرده آنچه را که رخ داده، روشن کند.
حمله موشکی به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در جنوب ایران جان بیش از ۱۷۰ دانش آموز و معلم را گرفت؛ این در حالی است که جنگ در ایران همچنان ادامه دارد و این حمله موجی از خشم و واکنشهای بینالمللی را برانگیخته است.
آگهی
آگهی
یونسکو آن را «نقض جدی قوانین بشردوستانه» نامید و مقامات و رسانههای خبری آن را مرگبارترین حمله در این درگیری تاکنون توصیف کردند. ایالات متحده و ایران به سرعت انگشت اتهام را به سمت یکدیگر نشانه گرفتند و تحقیقات در مورد آنچه دقیقا اتفاق افتاده و چه کسی مسئول آن است، در حال انجام است.
تیم راستیآزمایی یورونیوز با بررسی تصاویر ماهوارهای و گزارشهای خبری، چگونگی وقایع منتهی به این فاجعه و آنچه پس از آن افتاده است را بررسی کرد.
جدول زمانی
این مدرسه صبح روز ۲۸ فوریه هدف قرار گرفت و رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که بیش از ۱۰۰ کودک در میان کشتهشدگان هستند.
این حمله همزمان با حمله به یک پایگاه دریایی مجاور که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اداره میشود، رخ داد و تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که این دو در مجاورت یکدیگر هستند. بیانیههای رسمی نیروهای آمریکایی نشان میدهد که آنها به پایگاههای دریایی در منطقه حمله میکردند و این نشان میدهد که احتمالا این پایگاه را نیز هدف قرار دادهاند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا روز سوم مارس در یک نشست خبری اعلام کرد که حمله این کشور به ایران تحت نام«عملیات خشم حماسی» با هدف نابودی مراکز فرماندهی و کنترل سپاه پاسداران در امتداد ساحل هرمزگان در جنوب ایران انجام شده است تا از بستن تنگه هرمز جلوگیری شود.
ویدیوها نشان میدهد که در این حملات از موشکهای تاماهاوک استفاده شده است. در میان کشورهای درگیر در این جنگ، تنها ایالات متحده از این موشکها استفاده میکند. این موشکها برخلاف ادعای دونالد ترامپ «موشکهای عمومی و رایج» محسوب نمیشوند.
ترامپ در یک نشست خبری در ۹ مارس گفت: «خب، من آن را ندیدهام، اما باید بگویم موشک تاماهاوک که یکی از قدرتمندترین سلاحهاست، به کشورهای دیگر هم فروخته شده و آنها هم از آن استفاده میکنند. حالا چه ایران باشد که آنها هم چند تاماهاوک دارند و دوست دارند بیشتر داشته باشند، یا کشوری دیگر، واقعیت این است که تاماهاوک یک موشک بسیار عمومی است و به کشورهای دیگر فروخته میشود.»
اما برخلاف ادعای رئیسجمهوری آمریکا، تنها کشورهایی که علاوه بر ایالات متحده موشکهای تاماهاوک را خریداری یا استفاده کردهاند، استرالیا، ژاپن، هلند و بریتانیا هستند و هیچیک از این کشورها در جنگ ایران مشارکت ندارند.
گروه تحقیقاتی بلینگکت (Bellingcat) که ویدیوهای منتشرشده توسط خبرگزاری نیمهرسمی مهر را نیز مکانیابی جغرافیایی کرده است، اعلام کرد که به نظر میرسد این تصاویر با ادعای ترامپ مبنی بر مسئول بودن ایران متضاد است. طبق گزارش این گروه، احتمالا مدرسه در جریان مجموعهای سریع از بمبارانها در همان مجموعه ساختمانی، با یک موشک تاماهاوک هدف قرار گرفته است.
چه کسی دیگری را مقصر میداند؟
با وجود این، ترامپ تلاش کرده است تهران را مسئول این حمله معرفی کند. او در ۷ مارس گفت: «بر اساس چیزهایی که دیدهام، این کار توسط ایران انجام شده است. ما فکر میکنیم ایران این کار را کرده، چون همانطور که میدانید مهمات آنها بسیار غیر دقیق است. آنها هیچ دقتی ندارند. این کار ایران بوده است.»
در همین حال پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفت ایالات متحده تمام تلاش خود را برای جلوگیری از هدف قرار گرفتن غیرنظامیان انجام میدهد و هرگونه گزارش در این باره را بهطور کامل بررسی خواهد کرد.
ایران در مقابل آمریکا و اسرائیل را مسئول این حمله دانسته است. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت چنین «جنایاتی علیه مردم ایران بیپاسخ نخواهد ماند».
از سوی دیگر اسرائیل که شریک اصلی آمریکا در جنگ علیه ایران به شمار میرود، هرگونه دخالت در حمله به این مدرسه را رد کرده است.
ناداو شوشانی، سخنگوی ارتش اسرائیل، گفت: «ما چندین بار بررسی کردهایم و هیچ ارتباطی میان ارتش اسرائیل و آنچه در آن مدرسه رخ داده پیدا نکردهایم.»
گزارش اولیه: آمریکا مقصر بوده است
با این حال، نیویورک تایمز در مقالهای در ۱۱ مارس گزارش داد که یک تحقیق اولیه نشان میدهد ایالات متحده مسئول حمله به این مدرسه بوده است.
افراد آشنا با این تحقیقات، از جمله مقامات آمریکایی و افراد مطلع، گفتهاند که مدرسه به دلیل دادههای قدیمی هدفگیری از سوی آژانس اطلاعات دفاعی به اشتباه هدف قرار گرفته است، زیرا این دادهها، به اشتباه مدرسه را به عنوان یک هدف نظامی برچسبگذاری کرده بود. این تحقیقات همچنان ادامه دارد.
نیویورک تایمز گزارش داده است که هنوز پرسشهایی درباره این موضوع وجود دارد که چرا از اطلاعات قدیمی استفاده شده و چه کسی در تایید آنها کوتاهی کرده است.
رسانههای محلی نیز گزارش دادهاند که این مدرسه در گذشته واقعاً به عنوان یک تأسیسات نظامی استفاده میشده، اما بعدا تغییر کاربری داده است.
تیم راستی آزمایی یورونیوز موسوم به «مکعب» تصاویر ماهوارهای مربوط به سال ۲۰۱۳ را شناسایی کرده که نشان میدهد این ساختمان بخشی از همان مجموعه پایگاه بوده است، اما تصاویر جدیدتر نشان میدهد که بعدها با حصار از آن جدا شده است.
ترامپ در پاسخ به پرسشها درباره این تحقیقات در حال انجام گفته است که از آن چیزی نمیداند. با این حال، او در داخل آمریکا با فشارهای فزایندهای درباره نحوه مدیریت حمله به ایران روبهرو است.
دموکراتها این حمله «هولناک» به مدرسه ابتدایی شجره طیبه را محکوم کرده و خواستار انجام سریع تحقیقات شدهاند. در همین حال رهبران اروپایی نیز خواستار حداکثر خویشتنداری و ارائه تضمینهایی شدهاند که غیرنظامیان در ادامه جنگ آسیب نبینند.