به گزارش اداره آمار آلمان، در ۲۰۲۴ حدود ۶۷ درصد انرژی مصرفی کشور وارد شد؛ میانگین اتحادیه اروپا ۵۷ درصد است. کارشناسان میگویند آلمان میتواند گاز داخلی استخراج کند.
نگرانی از جهش قیمت گاز و برق در آلمان رو به افزایش است. بنا بر اعلام نهاد تجاری سازمان ملل، آنکتاد، حدود ۲۰ درصد از گاز طبیعی مایع جهان (الانجی) از تنگه هرمز عبور میکند. اما از زمان آغاز جنگ در ایران، رفتوآمد در این آبراه تقریبا متوقف شده است.
آگهی
آگهی
آلمان بهشدت به واردات انرژی وابسته است. بنا بر دادههای اداره آمار فدرال، حدود دو سوم (۶۷ درصد) از انرژی مورد نیاز باید وارد شود. میانگین این وابستگی در اتحادیه اروپا ۵۷ درصد است.
با این حال شاید راهی برای کاهش این وابستگی وجود داشته باشد. هانس-یواخیم کومپل، ژئوفیزیکدان، توضیح میدهد: «آلمان میتواند حدود یکچهارم نیاز خود به گاز طبیعی را از منابع داخلی تامین کند.» او از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ ریاست اداره فدرال علوم زمین و منابع طبیعی را بر عهده داشت.
کومپل توضیح میدهد: «آلمان میتواند هر سال حدود ۲۰ میلیارد متر مکعب گاز را با روش موسوم به فرکینگ استخراج کند و این کار را برای چند دهه ادامه دهد.» بهویژه در ایالتهای نیدرزاکسن و نوردراین-وستفالن ذخایر بزرگ گاز طبیعی وجود دارد که میتوان با این روش به بهرهبرداری رساند.
دولت فدرال در حال بررسی مجوزهای جدید استخراج است
در آلمان، فرکینگ (شکافهیدرولیکی)، روشی برای استخراج گاز طبیعی از لایههای فشرده سنگی، از نظر سیاسی و اجتماعی بهشدت بحثبرانگیز است. منتقدان نسبت به آسیبهای احتمالی به محیط زیست و سفرههای آب زیرزمینی هشدار میدهند و میگویند در جریان حفاریها ممکن است مواد آلاینده وارد آبهای زیرزمینی شود.
کومپل این نگرانیها را اغراقآمیز میداند. او میگوید: «در آلمان خطراتی که متوجه آبهای زیرزمینی و آب شرب است، بهشکل افراطی بزرگنمایی میشود.» بهگفته او این فناوری در سالهای گذشته بهطور چشمگیری پیشرفت کرده، ایمنتر و سازگارتر با محیط زیست شده است.
بر اساس برآورد این ژئوفیزیکدان، استخراج داخلی حتی میتواند برای تراز اقلیمی نیز مزیت داشته باشد. گاز طبیعی مایع ابتدا باید تا دماهای بسیار پایین سرد، سپس در مسافتهای طولانی حمل و در نهایت دوباره به حالت گاز تبدیل شود؛ فرایندی بسیار انرژیبر.
کومپل توضیح میدهد: «اگر بهجای ۲۰ میلیارد متر مکعب گازی که میتوان در آلمان استخراج کرد، گاز در آن سوی اقیانوس استخراج شود، باید ۲۵ میلیارد متر مکعب تولید شود، چون معادل پنج میلیارد متر مکعب آن در مسیر حملونقل تلف میشود.» او میگوید محاسبات ساده نشان میدهد با این کار میتوان هر سال حدود ۱۰ میلیون تن دیاکسیدکربن را کاهش داد.
پایانه الانجی در ویلهلمسهافن آلمان، ۱۷ دسامبر ۲۰۲۲پایانه الانجی در ویلهلمسهافن آلمان، ۱۷ دسامبر ۲۰۲۲
عامل دیگری هم مطرح است: نشت متان. نظارت بر این نشتها در آلمان احتمالا بسیار سختگیرانهتر از بسیاری کشورهای تولیدکننده خواهد بود. بهگفته کومپل با این کار نیز میتوان حدود هشت میلیون تن دیاکسیدکربن از انتشار را کاهش داد.
در حزب دموکراتمسیحی (CDU) تلاشهایی برای رونقبخشی به استخراج گاز طبیعی در جریان است. کاترینا رایخه، وزیر اقتصاد فدرال از حزب CDU، در گفتوگو با روزنامههای گروه رسانهای فونکه میگوید: «دولت فدرال دیگر نباید مانع استخراج گاز شود.» او تاکید میکند که بهویژه در دوران تنشهای ژیوپولیتیک باید درباره این موضوع گفتوگو شود و «بسیار سنجیده میان منافع محیط زیستی و تامین مواد خام توازن برقرار شود».
شریک ائتلافی اما دیدگاهی کاملا متفاوت دارد. نینا شر، سخنگوی سیاست انرژی حزب سوسیالدموکرات (SPD)، در پاسخ به پرسش یورونیوز میگوید: «حمله به ایران و واکنشها در بازارهای جهانی سوخت فسیلی نشان میدهد باید هرچه سریعتر از منابع فسیلی فاصله بگیریم و به انرژیهای تجدیدپذیر روی بیاوریم.»
حزب سبزها نیز بهصراحت با فرکینگ مخالف است. مایکل کلنر، سخنگوی سیاست انرژی سبزها، در گفتوگو با یورونیوز میگوید: «کسی که روی فرکینگ حساب میکند تا وابستگی ما به گاز را کم کند، مثل کسی است که وقتی قایقش سوراخ شده، مایوی شنا میپوشد.» او میافزاید مصرف گاز باید کاهش یابد «با عایقکاری دیوارها، تسهیل گذار به پمپهای حرارتی و فراهم کردن امکان سرمایهگذاری صنایع در تولید پاک».
برق تولیدشده در نیروگاههای گازی جدید در داخل کشور ممکن است گرانتر از حد انتظار تمام شود؛ این نتیجه یک مطالعه تازه از «Forum Ökologisch-Soziale Marktwirtschaft (FÖS)» به سفارش تامینکننده برق سبز «Green Planet Energy» است. پژوهشگران قیمت هر کیلوواتساعت برق تولیدی را بین ۲۳ تا ۲۸ سنت برآورد کردهاند. در این محاسبه هزینه ساخت، بهرهبرداری و سپس برچیدن نیروگاههای گازی نیز لحاظ شده است. بهگفته این مطالعه برق تولیدی از نیروگاههای جدید بادی و خورشیدی کمتر از هر کیلوواتساعت ۱۰ سنت هزینه دارد.
فرکینگ موسوم به استخراج غیرمتعارف در آلمان از ۲۰۱۷ ممنوع است
در سال ۲۰۲۵ آلمان ۱۰۶ تراواتساعت گاز طبیعی را از طریق پایانههای الانجی وارد کرد؛ رقمی معادل حدود ۱۰٫۳ درصد از کل واردات گاز این کشور. حدود ۹۶ درصد از این گاز از ایالات متحده میآید که در اغلب موارد با روش فرکینگ استخراج میشود.
در دورهای که روابط فراآتلانتیکی هرچه پرتنشتر میشود، برخی کارشناسان این وابستگی را خطری برای امنیت تامین انرژی میدانند. اما برای آغاز استخراج گاز در داخل آلمان، ابتدا باید ممنوعیت کنونی تا حدی برداشته شود.
تظاهرات علیه یک پایانه الانجی در روگن آلمان، ۲۰ آوریل ۲۰۲۳تظاهرات علیه یک پایانه الانجی در روگن آلمان، ۲۰ آوریل ۲۰۲۳
در سال ۲۰۱۷ دولت ائتلافی سیاه و قرمز به رهبری آنگلا مرکل، صدراعظم وقت از حزب CDU، استخراج غیرمتعارف گاز طبیعی موسوم به فرکینگ را تا حد زیادی ممنوع کرد. در این روش گاز شیل با مخلوطی از آب و تحت فشار بسیار زیاد از لایههای متراکم سنگی خارج میشود.
برای مقایسه، استخراج متعارف گاز طبیعی همچنان و البته تحت ضوابط بسیار سختگیرانه مجاز است. در این روش گاز از سنگهای متخلخل برداشت میشود و به همین دلیل امکان بالا آمدن آن بسیار آسانتر است.
در بسیاری از کشورهای اروپا فرکینگ نیز ممنوع یا بهشدت محدود شده است. برای مثال در فرانسه و اتریش استفاده از این روش برای استخراج گاز طبیعی مجاز نیست. در مقابل، در لهستان و رومانی فرکینگ با وجود مقررات سختگیرانه اجازه دارد.
افکار عمومی در آلمان درباره فرکینگ دوپاره است. یک نظرسنجی نماینده که موسسه تحقیقات افکار «اپینیو» در سال ۲۰۲۳ به سفارش مجله «Wirtschaftswoche» انجام داده نشان میدهد:
۴۸ درصد آلمانیها فرکینگ را برای عبور از بحران انرژی ضروری میدانند. در مقابل ۳۸ درصد این فناوری را غیرضروری ارزیابی میکنند و ۱۴ درصد نیز نظر مشخصی ندارند.
c34a7f0c05aa010c1bbcf29f932464cd