شرکت واتساپ روز پنجشنبه اعلام کرد که روسیه تلاش کرده دسترسی به این پیامرسان را بهطور کامل در این کشور مسدود کند. این شرکت این اقدام را بخشی از سیاستهای کرملین برای اعمال کنترل بیشتر بر فضای اینترنتی روسیه دانست.
همزمان، دولت روسیه به ترویج پیامرسان داخلی «مکس» (Max) ادامه میدهد؛ اپلیکیشنی که با حمایت دولت توسعه یافته است. واتساپ در بیانیهای که در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، «مکس» را «یک اپلیکیشن نظارتی دولتی» توصیف کرد.
آگهی
آگهی
این پیامرسان که زیرمجموعه شرکت متا است، اعلام کرد: «تلاش برای قطع دسترسی بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر به ارتباطات خصوصی و امن، اقدامی رو به عقب است و فقط امنیت مردم روسیه را کاهش میدهد.»
پس از آغاز حمله گسترده روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، چندین پلتفرم متا در روسیه رسما ممنوع اعلام شدند. فیسبوک و اینستاگرام تنها از طریق ویپیان (VPN) در دسترس هستند. گزارشها درباره احتمال مسدود شدن واتساپ نیز از آغاز جنگ تاکنون بارها مطرح شده بود.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در گفتوگو با رسانههای دولتی گفت مشکل از متاست که قوانین مربوط به فعالیت واتساپ در روسیه را رعایت نکرده است.
او گفت: «این موضوع صرفا به اجرای قانون مربوط میشود.» پسکوف تأکید کرد اگر متا با مقامهای روسیه وارد مذاکره شود و قوانین داخلی را بپذیرد، امکان دستیابی به توافق وجود دارد، اما در صورت ادامه موضع «سازشناپذیر»، شانسی برای ادامه فعالیت نخواهد داشت.
در همین حال، مسکو این هفته دسترسی به پیامرسان تلگرام را نیز محدود کرده است. پاول دوروف، بنیانگذار تلگرام، این موضوع را تأیید کرد و گفت روسیه تلاش میکند شهروندانش را به استفاده از یک پیامرسان تحت کنترل دولت سوق دهد.
او در واکنش به این محدودیتها گفت: «روسیه در حال محدود کردن دسترسی به تلگرام است تا مردم را مجبور کند از اپلیکیشن دولتی استفاده کنند؛ اپلیکیشنی که برای نظارت و سانسور سیاسی طراحی شده است.»
دوروف این اقدام را با تجربه ایران مقایسه کرد و گفت: «ایران هشت سال پیش همین کار را انجام داد و شکست خورد. تلگرام را با بهانههای ساختگی ممنوع کرد تا مردم را به استفاده از یک جایگزین دولتی وادار کند.»
دوروف که متولد روسیه است، در سال ۲۰۱۴ پس از آنکه حاضر نشد درخواست دولت برای مسدود کردن گروههای مخالف در شبکه اجتماعی «ویکی» (VK) و تحویل دادههای کاربران را بپذیرد، روسیه را ترک کرد و به دبی رفت. با این حال، گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد او بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ بیش از ۵۰ بار به روسیه سفر کرده است.
در اوت ۲۰۲۴ نیز او در فرانسه در چارچوب تحقیقاتی درباره فعالیتهای مجرمانه در تلگرام بازداشت شد؛ پروندهای که هنوز در حال بررسی است.
روسیه دقیقا چه میخواهد؟
دولت روسیه میگوید شرکتهای فناوری خارجی، از جمله واتساپ و تلگرام، از ذخیره دادههای کاربران روسی در داخل این کشور خودداری کردهاند؛ موضوعی که مسکو آن را الزام قانونی میداند.
از سال ۲۰۲۵، مقامهای روسیه اعلام کردهاند که اپلیکیشن «مکس» باید بهصورت پیشفرض روی تمام دستگاههای جدیدی که در این کشور فروخته میشود نصب شود. همچنین کارمندان بخش دولتی، معلمان و دانشآموزان ملزم به استفاده از این پلتفرم شدهاند.
روسیه در سال ۲۰۱۵، یک سال پس از نخستین حمله خود به اوکراین، قانون «محلیسازی دادهها» را تصویب کرد. بر اساس این قانون، همه شرکتها، از جمله شرکتهای خارجی، باید دادههای شخصی کاربران روس را روی سرورهایی که بهصورت فیزیکی در داخل روسیه قرار دارند ذخیره و پردازش کنند.
پس از آغاز جنگ گسترده در سال ۲۰۲۲، مقررات سختگیرانهتر شد. از اول ژانویه ۲۰۲۶، همه خدمات اینترنتی موظف شدهاند پیامهای کاربران را به مدت سه سال ذخیره کنند و در صورت درخواست، آنها را در اختیار نهادهای امنیتی قرار دهند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این مقررات شامل همه انواع پیامها میشود: صوتی، تصویری، متنی و حتی دادههای فراداده، حتی اگر کاربر آنها را حذف کرده باشد.