اعتراضات در ایران؛ وزارت خارجه آمریکا: مردم ایران از سیاست‌های جمهوری اسلامی خسته‌اند

صفحه فارسی وزارت خارجه آمریکا شامگاه دوشنبه با انتشار متن‌ها و ویدیوهایی به اعتراضات در ایران واکنش نشان داد.

این وزارتخانه نوشت: «اعتراضات به شهرهای سراسر ایران گسترش یافت، از جمله همدان، مشهد، اصفهان، زنجان و ملارد. این حضور ناشی از شجاعت چشمگیر ایرانیانی است که از مشکلات ایجادشده توسط سیاست‌های شکست‌خورده و سوءمدیریت اقتصادی رژیم جمهوری اسلامی خسته شده‌اند.»

این وزارتخانه افزود: «ایالات متحده شجاعت آنان را می‌ستاید و در کنار همه کسانی که خواستار کرامت و آینده‌ای بهتر هستند، ایستاده است.»

وزارت خارجه آمریکا همچنین با انتشار ویدیویی از اعتراضات در قشم نوشت: «در قشم، سرخوردگی به نقطه انفجار رسیده است. ایرانیان شجاع در اعتراض به مشکلات مداوم ناشی از عدم اقدام مؤثر رژیم جمهوری اسلامی دست به تظاهرات زده‌اند.»

این وزارتخانه با انتشار ویدیوی دیگری از اعتراضات تهران خواستار احترام جمهوری اسلامی به «حقوق بنیادین مردم ایران» شد و نوشت: «با وجود خشونت و حضور سنگین نیروهای امنیتی، ایرانیان شجاع همچنان صدای‌شان را بلند کرده و اعتراض چشمگیری از خود نشان می‌دهند.»

رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران روز دوشنبه در واکنش به اعتراضات در ایران طی پیامی از «تمام اقشار جامعه» خواست که به معترضان بپیوندند.

آقای پهلوی نوشت: «تا زمانی که این رژیم سر کار است، وضعیت اقتصادی مملکت رو به زوال خواهد بود. امروز، زمان همبستگی بیشتر است.»

او افزود: «از تمام اقشار جامعه می‌خواهم که به هم‌میهنان‌تان در خیابانها بپیوندید و فریاد سقوط این نظام را سر دهید.»

رضا پهلوی همچنین خطاب به نیروهای امنیتی و نظامی گفت: «این نظام در حال فروپاشی است. در مقابل مردم نایستید. به مردم بپیوندید.»

نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل در واکنش به اعتراضات در ایران، طی پیام ویدیویی به معترضان ایرانی گفت: «مردم ایران گذشته پرافتخاری دارند و می‌توانند آینده افتخارآمیزتری داشته باشند. این آینده به تک‌تک شما وابسته است.»

او افزود: «به همه مردان و زنانی که اکنون در سراسر کشور به پا خاسته‌اید. تمام ملت‌های جهان آزاد در مبارزه عادلانه‌تان کنار شما ایستاده‌اند. تغییر امکان‌پذیر است. خاورمیانه‌ای بهتر وجود خواهد داشت.»

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران شامگاه دوشنبه ۲۹ دسامبر در واکنش به اعتراضات به وضعیت اقتصادی و آشفتگی بازار عرض در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «معیشت مردم دغدغه هر روز من است. اقدامات اساسی برای اصلاح نظام پولی و بانکی و حفظ قدرت خرید مردم در دستور کار داریم.»

آقای پزشکیان افزود: «به وزیر کشور ماموریت دادم از مسیر گفتگو با نمایندگان معترضان، مطالبات برحق آن‌ها را بشنود تا دولت با تمام توان برای رفع مشکلات و پاسخگویی مسئولانه عمل کند.»

ویدیوها و گزارش‌های منتشرشده از ایران نشان می‌دهد که اعتراض‌ها به وضعیت اقتصادی و آشفتگی بازار ارز، از تهران به برخی از شهرهای دیگر نیز کشیده شده است.

 انتشار تصاویر از همدان نشان می‌دهد شماری از مردم این شهر به خیابان آمده‌اند و شعار سر می‌دهند. 

برخی از کسبه در قشم نیز با دعوت از همکاران خود، خواستار پیوستن به اعتراض‌ها و بستن مغازه‌ها شده‌اند. 

معترضان در محله مارلیک شهر ملارد هم با فریاد مرگ بر دیکتاتور به خیابان آمده‌اند. براساس برخی از گزارش‌ها ماموران جمهوری اسلامی با شهروندانی که در اعتراض به وضعیت آشفته اقتصادی در خیابان بهشتی کرج تجمع کرده بودند، درگیر شدند.

همزمان با تداوم اعتراض‌های بازاریان در تهران و شماری از شهرهای دیگر به وضعیت ناپایدار اقتصادی در ایران احمد بخشایش اردستانی عضو کمیسیون امنیت ملی با ابراز نگرانی درباره این اعتراضات گفت: «امیدوارم فضا فضا بیش از این ملتهب نشود.»

او با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور اظهار داشت: «این وضعیت باعث نارضایتی آن‌ها می‌شود و ممکن است به خیابان‌ها بیایند. بنابراین، مجلس و دولت باید اقداماتی انجام دهند تا از بروز این وضعیت جلوگیری کنند. امیدوارم که این فضا بیش از این ملتهب نشود.»

آقای اردستانی افزود: «در علوم سیاسی، اصولی وجود دارد که نشان می‌دهد هر گروه ناراضی از لحاظ اقتصادی، نهایتا به گروه ناراضی سیاسی تبدیل می‌شود، به‌ویژه در جوامعی مانند جمهوری اسلامی، چین و روسیه.»

این عضو این عضو کمیسیون امنیت ملی تاکید کرد: «اگر قرار باشد مشکلات حل شوند، معمولا گروه‌های ناراضی از لحاظ اقتصادی به گروه‌های ناراضی سیاسی تبدیل می‌شوند و شعارهای آن‌ها نیز سیاسی می‌شود. شعارهایی که اکنون مشاهده می‌شود، شعارهای صنفی نیست و شعارهایی با بن مایه سیاسی است.»

او با اشاره به اعتراضات سال ۱۳۹۶ گفت: من معتقدم که شرایط کمی متفاوت است، زیرا جمهوری اسلامی در سال‌های ۸۸ و ۹۶ چنین تجربیاتی را نداشت.» 

کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی کلیات لایحه بودجه پیشنهادی دولت برای سال ۱۴۰۵ را رد کرد. محمدتقی نقدعلی، عضو کمیسیون تلفیق، اعلام کرد که در پی رای‌گیری انجام‌شده، اکثریت اعضای این کمیسیون با کلیات لایحه بودجه سال آینده مخالفت کرده‌اند.

این تصمیم در حالی اتخاذ شده است که اعتراض‌ها به افزایش نرخ دلار در تهران ادامه دارد.

مجتبی یوسفی، سخنگوی این کمیسیون نیز درباره دلیل رد آن گفت: «نظر به تورم‌زایی لایحه، دغدغه معیشتی و کاهش قدرت خرید مردم و نگرانی جدی از عدم تحقق درآمدهای عمومی، کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۵ به کلیات بودجه دولت رای مخالف داد.»

قرار است مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی روز سه‌شنبه ۹ دی‌ماه به بررسی این لایحه بپردازد.

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ سه‌شنبه ۲ دی از سوی دولت به مجلس ارائه شد و روز گذشته نیز مسعود پزشکیان به همراه تیم اقتصادی‌ خود برای دفاع از آن در مجلس حضور یافت.

سید محمدمهدی طباطبایی معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی خواهد شد.

آقای طباطبایی پیشر اعلام کرده بود که محمدرضا فرزین رئیس کل بانک مرکزی استعفا داده و «ممکن است پزشکیان با این استعفا موافقت کند.»



عبدالناصر همتی- عکس از انتخاب

با ادامه اعتراضات به وضعیت اقتصادی و نوسان‌های بازار ارز، گزارش‌ها حاکی است که تا این لحظه تجمع و تعطیلی مغازه‌ها به خیابان امیرکبیر، ناصرخسرو، لاله‌زار، مولوی، ملت، سعدی و جمهوری و همچنین بازار شوش، بازار جعفری، بازار طلا لاله‌زار، بازار چهارسوق تهران، بازار امین‌حضور، پاساژ علاءالدین، محدوده چهارراه سیروس و حسین‌آباد گسترش یافته است.

این تجمع‌ها در واکنش به شرایط اقتصادی و آشفتگی بازار ارز شکل گرفته است.

بر اساس تصاویر و گزارش‌های منتشرشده نیروهای امنیتی در برخی از این مناطق به تجمع‌کنندگان با گاز اشک‌آور حمله کرده‌اند.

مدیر روابط‌عمومی بانک مرکزی اعلام کرد تیم اقتصادی دولت به دستور مسعود پزشکیان رباره سیاست‌های ارزی و معیشتی «جلسه فوری» تشکیل داد.

او گفت: «پیرو تاکید رئیس‌جمهور و در راستای جلسات اخیر هماهنگی تیم اقتصادی دولت در خصوص سیاست‌های ارزی، تجاری و معیشتی مردم هم‌اکنون ادامه این جلسات در بانک‌مرکزی در حال برگزاری است و نتایج حاصل از این جلسات به‌زودی در دولت جمع‌بندی و اطلاع‌رسانی می‌شود.»

عکس از تسنيم

شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی با ارسال نامه‌ای به رئیس مجلس، خواستار بازنگری در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ و اصلاح سیاست‌های ارزی آن شدند.

امضاکنندگان این نامه هشدار داده‌اند که افزایش نرخ ارز اگرچه «شاید به ظاهر، کسری بودجه دولت را روی کاغذ حل کند» اما در عمل «تورمی بسیار گسترده در اقتصاد کشور و سفره مردم برجای گذاشته و دولت را با کسری بیشتری در سال بعد مواجه می‌کند.»

آنها برخی مفاد بودجه پیشنهادی از جمله کاهش حجم ارز ترجیحی از ۱۲ میلیارد دلار به ۸٫۸ میلیارد دلار و افزایش نرخ دلار مبنای محاسبه تعرفه‌های وارداتی گمرک از ۶۸ هزار تومان به ۸۵ هزار تومان را «نگران‌کننده» توصیف کرده‌اند.

در این نامه همچنین آمده است که بودجه سال آینده بر پایه چهار نرخ متفاوت ارز تنظیم شده و به گفته نمایندگان، عملا از نرخ بازار آزاد که آن را «غیررسمی» توصیف کرده‌اند، تبعیت می‌کند. امضاکنندگان این نامه پیشنهاد داده‌اند که مبنای محاسبه ارز در بودجه سال ۱۴۰۵ به‌صورت تک‌نرخی تعیین شود.

تصاویر منتشرشده از ایران نشان می‌دهد که مأموران ضدشورش روز دوشنبه ۸ دی‌ماه با کسبه معترض در تهران درگیر شده‌اند. بر اساس این گزارش‌ها، نیروهای امنیتی در خیابان جمهوری تهران و محدوده باغ سپهسالار به سوی معترضان گاز اشک‌آور شلیک کرده‌اند.

همزمان، ویدئوهای دیگری از حضور مأموران یگان ویژه در اطراف بازار بزرگ تهران حکایت دارد؛ جایی که معترضان با سر دادن شعار «بی‌شرف بی‌شرف» با نیروهای انتظامی رودررو شده‌اند.

غلامحسین محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، در نشست شورای‌عالی قوه قضائیه، گفت: «امروز شاهد هستیم که دشمن برای کاهش تاب‌آوری مردم، به‌صورت همزمان بر عملیات روانی و فشار اقتصادی و معیشتی متمرکز شده است.» و «برخی، با برهم زدن بازار ارز و ایجاد نوسانات اقتصادی، معیشت و زندگی مردم را نشانه گرفته اند.» 

او هشدار داد کسانی که به گفته او منجر به «اختلال در نظام اقتصادی یا معیشت مردم» شوند «حتی اگر قصدشان ضربه به نظام نباشد، تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت.»

رئیس قوه قضائیه در ادامه با اشاره به ماده ۲ قانون اخلال‌گران در نظام اقتصادی کشور گفت «اگر کسی به قصد ضربه زدن به نظام یا مقابله با نظام» کاری انجام دهد به عنوان « مفسد فی‌الارض» شناخته می‌شود و «به اعدام محکوم می‌شود».

او این اظهارات را همزمان با گرانی و افزایش قیمت ارز و طلا در ایران بیان کرد.

غلامحسین محسنی‌اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه - عکس از تسنیم

قوه قضائیه ایران خبرهای منتشر شده درباره مصوبه‌ای از سوی سران قوا برای ابقای رئیس کل بانک مرکزی را تکذیب کرد. این واکنش در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای اخیر، گمانه‌زنی‌ها درباره آینده محمدرضا فرزین، رئیس بانک مرکزی ایران در برخی رسانه‌ها افزایش یافته است.

مرکز رسانه قوه قضاییه اعلام کرد: «خبر منتشره در مورد مصوبه سران قوا، مبنی بر ابقای رئیس کل بانک مرکزی، صحت ندارد. هیچ تصمیمی در جلسه سران قوا، در این زمینه اتخاذ نشده و این موضوع از اختیارات ریاست محترم جمهور است.»

همزمان با افزایش بی‌سابقه نرخ ارز در ایران، برخی رسانه‌ها و ناظران اقتصادی داخلی گمانه‌زنی‌هایی را درباره احتمال تغییر رئیس بانک مرکزی و گزینه‌های جانشینی او مطرح کرده‌اند.

محمدرضا فرزین، رئیس بانک مرکزی ایران - عکس از فرارو





تصاویر منتشرشده از بازار تهران در روز دوشنبه ۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که همزمان با شکل‌گیری تجمع کسبه و اعتراض آنها به وضعیت بد اقتصادی و آشفتگی بازار ارز، نیروهای امنیتی در محل حضور یافته‌اند و شهروندان در رودررویی با آنان شعار «نترسید نترسید، ما همه با هم هستیم» سر دادند.

خبرنامه امیرکبیر گزارش داده است که انجمن دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز با انتشار بیانیه‌ای از اعتصاب غذای حمید قره‌حسنلو، پزشک زندانی در اعتراض به آنچه «شرایط غیرانسانی» نگهداری او در زندان مرکزی یزد خوانده شده، حمایت کرده است.

حمید قره‌حسنلو، متخصص رادیولوژی و زندانی محکوم به تبعید از روز پنج‌شنبه ۴ دی‌ماه ۱۴۰۴ در واکنش به شرایط نامناسب نگهداری در زندان مرکزی یزد دست به اعتصاب غذا زده است. 

با وجود گذشت بیش از دو سال و نیم از بازداشت این پزشک و صدور حکم قطعی همچنان از دسترسی به حقوق قانونی یک زندانی از جمله انتقال به بند زندانیان سیاسی، محروم مانده است. بنا بر اظهارات حمید قره‌حسنلو، نگهداری طولانی‌مدت او در قرنطینه که طبق آیین‌نامه‌های سازمان زندان‌ها باید موقتی باشد، همچنان ادامه دارد.

او با ارسال پیامی صوتی از زندان به پیامدهای جسمی و روانی این وضعیت پرداخته و از مواردی چون تهدیدهای جانی، ابتلا به بیماری، محرومیت طولانی‌مدت از نور خورشید و مشکلات تغذیه‌ای سخن گفته است. این زندانی سیاسی اعتصاب غذا را آخرین راه اعتراض خود عنوان کرده و مسئولیت هرگونه آسیب احتمالی را متوجه مسئولان زندان و نهادهای ذی‌ربط دانسته است.

انجمن دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز در پایان قره‌حسنلو را از سرمایه‌های انسانی و علمی جامعه پزشکی کشور خواندند و خواستار رسیدگی فوری به وضعیت او، پایان‌دادن به شرایط غیرقانونی نگهداری و تضمین سلامت و امنیت جانی این پزشک زندانی شده است.

ویدیوهای منتشر شده نشان می‌دهند مغازه‌داران در نقاط مختلف پایتخت در اعتراض به وضعیت بد اقتصادی و آشفتگی بازار ارز تجمع کرده و شعارهایی چون «مرگ بر دیکتاتور»، «به ما ملحق شوید»، «مغازه‌هایتان را ببندید»، «بازاری میمیرد ذلت نمی‌پذیرد»، «امسال سال خون است»، سر می‌دهند.

ویدئوها و گزارش‌های رسیده از تهران حاکی است که معترضان برای دومین روز پیاپی در نقاط مختلف پایتخت به خیابان‌ها آمده‌اند. بر اساس بر پایه این گزارش‌ها، معترضان در خیابان‌های جمهوری، لاله‌زار و سعدی، بازار شوش و همچنین در محدوده پاساژ علاءالدین تهران تجمع کرده‌اند.

روز گذشته نیز شماری از کسبه و بازاریان با حضور در خیابان‌ها یا تعطیل کردن کامل و نیمه‌تعطیل مغازه‌ها، به وضعیت اقتصادی کشور اعتراض کرده‌اند. این تحولات در شرایطی رخ داده که روز گذشته قیمت دلار از ۱۴۱ هزار تومان عبور کرد.

جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی با انتشار متنی در صفحه اینستاگرام خود به پیام تسلیت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پی درگذشت بهرام بیضایی واکنش نشان داد و این پیام را نه نشانه احترام، بلکه اعترافی ناخواسته به «جنایتی فرهنگی» توصیف کرد.

پناهی در این تاکید کرده است که استفاده از واژه‌هایی چون «فرهیختگی»، «جایگاه رفیع» و «تأثیر ماندگار» درباره بهرام بیضایی در حالی صورت بیان می‌شود که «همان نظام» طی دهه‌ها با فشار مستمر، سانسور و محروم‌سازی، زمینه حذف این نمایشنامه‌نویس و پژوهشگر برجسته را از فضای فرهنگی ایران فراهم کرده است.

او در متن خود نوشته است که بهرام بیضایی «مهاجر» نبود، بلکه «تبعیدی» بود؛ «نه با حکم دادگاه، بلکه با فشار ممتد، تحقیر سیستماتیک، سانسور خفه‌کننده و بستن تمام راه‌های کار و نفس کشیدن.»

به گفته او، بیضایی سال‌ها از تدریس و فعالیت حرفه‌ای محروم شد و آثارش با حذف و سوءظن روبه‌رو بود، تا جایی که در نهایت امکان ادامه کار در ایران برایش باقی نماند.

جعفر پناهی در ادامه روایت رسمی مبنی بر اینکه بیضایی «خودش ایران را ترک کرد» را رد کرده و نوشته است که این هنرمند «ذره‌ذره» از وطنش رانده شد. او همچنین پیام تسلیت مقام‌های رسمی را مصداق «تحقیر شعور جمعی» دانسته و پرسیده است اگر بیضایی «سرمایه ملی» محسوب می‌شد، چرا صحنه تئاتر، دانشگاه و امکان کار آزادانه از او گرفته شد و چرا تنها خارج از ایران توانست بدون محدودیت بیندیشد و فعالیت کند.

این فیلمساز، جمهوری اسلامی را «مسئول مستقیم» زندگی بیضایی در تبعید دانسته و نوشته است که محرومیت نسل‌ها از حضور زنده این هنرمند و فرسوده شدن او در دوری از کشور، نتیجه سیاست‌های فرهنگی حاکم بوده است. به گفته پناهی، پیام تسلیت زمانی معنا دارد که صادرکننده آن در حذف و سانسور نقشی نداشته باشد.

جعفر پناهی در پایان نوشته خود تاکید کرده است که بهرام بیضایی را «مرگ» از جامعه ایران نگرفت، بلکه این نظام سیاسی بود که او را از مردم جدا کرد، و افزوده است که تاریخ، تناقض میان حذف در دوران حیات و ستایش پس از فقدان را فراموش نخواهد کرد.