کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۴۳٫۲ میلیارد یورو برای دفاع هزینه کردند و آلمان و فرانسه در مجموع ۴۴ درصد این رقم را بهخود اختصاص دادند.
هزینههای دفاعی در اتحادیه اروپا همزمان با تشدید تهدیدهای جهانی به طور چشمگیری افزایش یافته و طی پنج سال گذشته تقریبا دو برابر شده است.
آگهی
آگهی
آژانس دفاعی اروپا (EDA) برآورد میکند که این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۳۹۲ میلیارد یورو برسد. در سال ۲۰۲۰ هزینه دفاعی ۱۹۸ میلیارد یورو بود؛ تغییری که از نظر اسمی معادل افزایش ۹۸ درصدی است. اگر تورم را در نظر بگیریم، رشد ۶۳ درصد است که همچنان جهشی قابل توجه میان سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۵ به شمار میرود.
بسیاری از کارشناسان امنیتی این جهش تند را مستقیما به حمله روسیه به اوکراین و نیز تضعیف حمایت ایالات متحده از امنیت اروپا نسبت میدهند. اکنون که طرح صلح روسیه و اوکراین در دست بررسی است، کارشناسان نگرانند توافقی که به سود مسکو باشد و در آن برخی تضمینهای امنیتی نادیده گرفته شود، ثبات بلندمدت را تهدید کند. برای همسایگان اوکراین، خطر حمله احتمالی دیگر از سوی روسیه هر روز واقعیتر میشود.
با این حال و در شرایطی که صلح جهانی در وضعیت شکنندهای قرار دارد، کدام کشورهای اروپایی بیشترین سهم را به دفاع از خود اختصاص میدهند؟
آلمان در صدر هزینههای دفاعی
بر اساس دادههای آژانس دفاعی اروپا، کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۳۴۳٫۲ میلیارد یورو برای دفاع هزینه کردهاند. آلمان با ۹۰٫۶ میلیارد یورو و سهم ۲۶٫۴ درصدی از کل هزینه دفاعی اتحادیه، با فاصله زیاد در صدر قرار دارد. فرانسه با ۵۹٫۶ میلیارد یورو و سهم ۱۷٫۴ درصدی در رتبه بعدی است.
این دو کشور در مجموع ۴۳٫۸ درصد از کل هزینه دفاعی اتحادیه اروپا را به خود اختصاص میدهند؛ رقمی معادل ۱۵۰ میلیارد یورو.
از آنجا که به دلیل تفاوت در شیوه طبقهبندی، ارقام یورواستات کمتر از آمار آژانس دفاعی اروپاست، در این گزارش از دادههای این آژانس استفاده شده که بهروزتر نیز هست.
پنج کشور هفت دهم هزینههای دفاعی را میپردازند
ایتالیا با ۳۲٫۷ میلیارد یورو در رتبه سوم قرار دارد و پس از آن لهستان با ۳۱٫۹ میلیارد یورو بسیار نزدیک است. اسپانیا در جایگاه پنجم ایستاده اما هزینه دفاعی آن در میان اقتصادهای بزرگ اروپا همچنان پایین و معادل ۲۲٫۷ میلیارد یورو است. اوایل امسال دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، اسپانیا را به اخراج از ناتو تهدید کرد زیرا این کشور در برابر تعهد به افزایش هزینههای نظامی تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی مقاومت میکند.
در مجموع پنج کشور نخست این فهرست ۲۳۷٫۵ میلیارد یورو برای دفاع هزینه کردهاند که ۶۹٫۲ درصد کل هزینه دفاعی اتحادیه اروپا را شامل میشود.
چهارده کشور فقط ۸ درصد از کل را در اختیار دارند
در مجموع ۱۴ کشور عضو اتحادیه اروپا هر یک کمتر از ۵ میلیارد یورو هزینه کردهاند و هشت کشور از این میان زیر ۲ میلیارد یورو خرج کردهاند. این ۱۴ کشور در مجموع ۲۸٫۲ میلیارد یورو هزینه داشتهاند؛ یعنی تنها ۸٫۲ درصد از کل هزینه دفاعی اتحادیه. این گروه شامل اتریش (۴٫۹ میلیارد یورو)، مجارستان (۴٫۵ میلیارد یورو) و پرتغال (۴٫۲ میلیارد یورو) میشود. مالت، کوچکترین عضو اتحادیه اروپا، با تنها ۹۹ میلیون یورو کمترین هزینه را ثبت کرده است.
بریتانیا و ترکیه با آنکه عضو اتحادیه اروپا نیستند، از اعضای مهم اروپایی ناتو به شمار میروند. بر اساس دادههای ناتو، بریتانیا در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۵٫۸ میلیارد پوند (۷۴٫۹۷ میلیارد یورو) و ترکیه حدود ۲۴٫۴ میلیارد یورو برای دفاع هزینه کردهاند.
هزینه دفاعی سرانه
هزینه دفاعی سرانه در اروپا اختلاف زیادی دارد؛ از ۱۷۴ یورو در مالت تا ۱٬۵۴۰ یورو در دانمارک در سال ۲۰۲۴. میانگین ساده در کشورهای اتحادیه اروپا ۶۸۶ یورو و میانگین وزنی بر اساس جمعیت اتحادیه در ابتدای سال ۷۶۴ یورو بوده است.
علاوه بر دانمارک، چهار کشور دیگر نیز بیش از هزار یورو به ازای هر نفر هزینه میکنند: هلند (۱٬۱۸۴ یورو)، فنلاند (۱٬۱۴۰ یورو)، سوئد (۱٬۰۷۳ یورو) و آلمان (۱٬۰۶۹ یورو).
این رقم در ده کشور از جمله اسپانیا با ۴۶۵ یورو، کمتر از ۵۰۰ یورو است.
در میان دو اقتصاد بزرگ دیگر، فرانسه ۸۶۹ یورو و ایتالیا ۵۵۵ یورو به ازای هر نفر هزینه میکنند.
روند تغییر هزینههای دفاعی در اروپا چگونه است؟
کاله هوکانسون، پژوهشگر آژانس پژوهشهای دفاعی سوئد، به یورونیوز بیزنس گفت: «تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین مهمترین عامل افزایش هزینههای دفاعی بوده است.»
او افزود: «گرچه سرمایهگذاریهای دفاعی در اروپا طی یک دهه گذشته نیز رو به افزایش بود، جنگ اوکراین نقطه عطفی مهم به شمار میرود.»
آمار یورواستات و آژانس دفاعی اروپا افزایش هزینهها را به قیمتهای جاری نشان میدهد، در حالی که محاسبات آژانس بر اساس قیمت ثابت ۲۰۲۴، تغییر واقعی و تعدیلشده نسبت به سطح قیمتهای سال ۲۰۲۴ را آشکار میکند.
با استفاده از قیمتهای ثابت ۲۰۲۴، هزینه دفاعی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۰ برابر با ۲۳۴٫۲ میلیارد یورو بود. این رقم در سال ۲۰۲۴ به ۳۴۳٫۲ میلیارد یورو رسید و پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۵ به ۳۸۱ میلیارد یورو برسد.
افزایش واقعی در دهه گذشته، از ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵، معادل ۹۹ درصد است. در سال ۲۰۱۴ این هزینه در سطح واقعی خود در پایینترین حد قرار داشت و برابر با ۱۸۸٫۵ میلیارد یورو بود. از آن زمان تاکنون این رقم هر سال افزایش یافته است.
رافائل لوس، پژوهشگر سیاستگذاری در شورای روابط خارجی اروپا (ECFR)، به یورونیوز بیزنس گفت: «در سال ۲۰۱۴ کشورهای عضو اتحادیه اروپا ـ که بیشتر آنها عضو ناتو نیز هستند ـ در واکنش به نخستین یورش روسیه به اوکراین، روند کاهش بودجههای دفاعی را متوقف کردند.»
او با این حال یادآور شد که چند سال طول کشید تا رشد نسبی بودجههای دفاعی از رشد تولید ناخالص داخلی پیشی بگیرد و به این ترتیب کشورها به هدف ۲ درصدی ناتو برای هزینههای دفاعی ـ که در آن زمان اتحادیه اروپا نیز آن را به عنوان شاخص مرجع پذیرفته بود ـ نزدیک شوند.
اعضای ناتو در نشستی که اوایل امسال برگزار شد، در پاسخ به فشارهای ایالات متحده توافق کردند تا سال ۲۰۳۵ هزینههای دفاعی خود را به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی برسانند. قرار است ۳٫۵ درصد از تولید برای دفاع اصلی و ۱٫۵ درصد باقی برای زیرساختهای گستردهتر امنیتی هزینه شود.